Sinek mantarı
Amanita muscaria · Diğer adları: kırmızı benekli mantar, sinekkıran
Masallardaki kırmızı şapkalı, beyaz benekli mantar. Ormanda en kolay tanınan türlerden biri olsa da zehirlidir ve yağmurla benekleri silinince başka türlerle karıştırılabilir.
- Bilimsel adı
- Amanita muscaria
- Mevsim
- Ağu · Eyl · Eki · Kas
- Yaşam alanı
- Çam, ladin ve huş gibi ağaçlarla kök ortaklığı kurar
- Durum
- Zehirli tür
Sinek mantarı nedir?
Sinek mantarı, Amanita cinsindendir. Adını, geleneksel olarak sütle karıştırılıp sinekleri uyuşturmak için kullanılmasından alır.
İbotenik asit ve muskimol içerir. Bu maddeler sinir sistemini etkiler; zehirlenme çoğunlukla ölümcül olmasa da ciddi ve tehlikeli olabilir, özellikle çocuklarda ve yaşlılarda.
Sinek mantarı ne zaman çıkar?
- Oca
- Şub
- Mar
- Nis
- May
- Haz
- Tem
- Ağu
- Eyl
- Eki
- Kas
- Ara
Yaz sonundan sonbahara, Ağustos–Kasım arasında.
Sinek mantarı nerede yetişir?
Çam, ladin ve huş gibi ağaçlarla kök ortaklığı kurar; iğne yapraklı ve karışık ormanlarda görülür.
Görünüm özellikleri
Aşağıdaki özellikler türü anlatmak içindir; tek başına ya da birlikte kesin tanı sağlamaz.
- Parlak kırmızıdan turuncuya şapka; üzerinde beyaz, pamuksu pullar
- Beyaz lameller ve beyaz sap
- Sap üzerinde beyaz halka
- Sap dibi şişkin, üzerinde halkalar hâlinde volva kalıntıları
Neden karıştırılır?
- Yumurta mantarı Amanita caesarea
Turuncu şapkalıdır; lamelleri ve sapı sarıdır. Yağmurla pulları silinmiş sinek mantarı yumurta mantarı sanılabilir.
Yumurta mantarı sayfası →
Zehirlenme belirtileri
Belirtiler çoğunlukla mantar yendikten 30 dakika ile 3 saat sonra başlar: bulantı, sersemlik, bilinç bulanıklığı, huzursuzluk, kas seyirmeleri ve derin uyku hâli. Hastane gözetimi gerektirir.
Ne yapmalı? Yabani mantar yedikten sonra belirti başlarsa beklemeyin: 112’yi ya da 114’ü arayın, mümkünse yenen mantardan bir örneği ya da fotoğrafını saklayın. Belirtiler geçse bile hastaneye başvurun.
Sık sorulan sorular
Sinek mantarı zehirli mi?
Evet. Sinir sistemini etkileyen ibotenik asit ve muskimol içerir. Ölümcül vakalar seyrektir, ancak zehirlenme ciddi olabilir ve tıbbi gözetim gerektirir.
Sinek mantarına dokunmak zehirler mi?
Dokunmak zehirlenmeye yol açmaz; zehirlenme mantarın yenmesiyle olur. Yine de dokunduktan sonra eller yıkanmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşması engellenmelidir.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Diğer türler
Dikkat: zehirli türlerle karışırYumurta (Sezar) mantarıAmanita caesareaHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Zehirli türKöygöçüren mantarıAmanita phalloidesTem · Ağu · Eyl · Eki · Kas
Zehirli türPanter mantarıAmanita pantherinaTem · Ağu · Eyl · Eki
Sofrada bilinen türKanlıca (çıntar) mantarıLactarius deliciosusEyl · Eki · KasSon güncelleme: · Ormandan Tabağa