Türkiye’nin mantarları
Ormanda en çok karşılaştığımız ve en çok merak edilen türler: ne zaman ve nerede görüldükleri, nelerle karıştırıldıkları ve neden dikkat gerektirdikleri. Her sayfa, mantarların dünyasını tanımak ve doğada daha bilinçli yürümek için hazırlandı.
Sofrada bilinen türler
Sofrada bilinen türKanlıca (çıntar) mantarıLactarius deliciosusEyl · Eki · Kas
Sofrada bilinen türKuzu göbeği mantarıMorchella spp.Mar · Nis · May
Sofrada bilinen türPorçini (çörek) mantarıBoletus edulisHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Sofrada bilinen türHoroz (sarıkız) mantarıCantharellus cibariusHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Sofrada bilinen türİstiridye mantarıPleurotus ostreatusEki · Kas · Ara · Oca · Şub · Mar
Sofrada bilinen türTrüf mantarıTuber spp.May · Haz · Tem · Ağu · Eyl · Kas · Ara · Oca · Şub
Sofrada bilinen türDomalan (çöl trüfü) mantarıTerfezia spp.Mar · Nis · May
Sofrada bilinen türŞemsiye mantarıMacrolepiota proceraAğu · Eyl · Eki · KasZehirli ve karıştırılan türler
Bu türleri tanımak, ormanda en az “yenilebilir” türleri tanımak kadar önemlidir.
Mantar takvimi: hangi ay hangi mantar?
| Tür | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kanlıca mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas: görülür | Ara |
| Kuzu göbeği mantarı | Oca | Şub | Mar: görülür | Nis: görülür | May: görülür | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara |
| Porçini mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz: görülür | Tem: görülür | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas | Ara |
| Horoz mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz: görülür | Tem: görülür | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas | Ara |
| İstiridye mantarı | Oca: görülür | Şub: görülür | Mar: görülür | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki: görülür | Kas: görülür | Ara: görülür |
| Trüf mantarı | Oca: görülür | Şub: görülür | Mar | Nis | May: görülür | Haz: görülür | Tem: görülür | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki | Kas: görülür | Ara: görülür |
| Domalan mantarı | Oca | Şub | Mar: görülür | Nis: görülür | May: görülür | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara |
| Şemsiye mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas: görülür | Ara |
| Yumurta mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz: görülür | Tem: görülür | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas | Ara |
| Köygöçüren mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem: görülür | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas: görülür | Ara |
| Sinek mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas: görülür | Ara |
| Panter mantarı | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem: görülür | Ağu: görülür | Eyl: görülür | Eki: görülür | Kas | Ara |
Mantarlar hakkında yaygın yanlış inanışlar
- “Gümüş kaşığı karartan mantar zehirlidir.”
Yanlış. Köygöçüren dahil ölümcül türler gümüşü karartmaz. Bu ve benzeri ev testlerinin hiçbir güvenilirliği yoktur.
- “Hayvanların ya da böceklerin yediği mantar güvenlidir.”
Yanlış. Salyangozlar, böcekler ve bazı hayvanlar insan için ölümcül olan mantarları sorunsuz yiyebilir.
- “Pişirince ya da haşlama suyunu dökünce zehri gider.”
Yanlış. Köygöçürendeki amatoksinler pişirme, kurutma ve dondurmayla yok olmaz.
- “Hoş kokulu ve lezzetli mantar zehirli olmaz.”
Yanlış. Köygöçürenin tadını yiyenlerin bir kısmı hoş bulduğunu anlatır; tat ve koku güvenlik göstergesi değildir.
- “Ağaç üzerinde yetişen mantarlar zararsızdır.”
Yanlış. Zeytin mantarı ve bazı Galerina türleri gibi zehirli mantarlar odun üzerinde büyür.
- “Bir fotoğraf uygulaması mantarı tanıyabilir.”
Tehlikeli. Fotoğraf ve uygulamalar fikir verebilir, ama tüketim kararı için yeterli değildir. Ölümcül türler fotoğrafta yenilebilir türlere çok benzeyebilir.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de mantar hangi aylarda çıkar?
İki ana dönem vardır: ilkbaharda (Mart–Mayıs) kuzu göbeği ve domalan gibi türler; yaz sonu ve sonbaharda (Ağustos–Kasım) kanlıca, porçini, horoz ve şemsiye mantarı gibi türler. İstiridye mantarı serin aylarda, trüf ise türüne göre yılın farklı dönemlerinde görülür.
Zehirli mantar nasıl anlaşılır?
Basit bir kural ya da ev testi yoktur. Gümüş kaşık, soğan, tat, koku veya hayvanların yemesi gibi yöntemler güvenilir değildir. Bir mantarın türünü ancak uzmanlar, birçok özelliği birlikte inceleyerek belirleyebilir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılmalı?
Yabani mantar yedikten sonra bulantı, kusma, ishal, baş dönmesi gibi belirtiler başlarsa hiç beklemeden 112’yi ya da 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ni arayın. Belirtiler geçmiş gibi görünse bile hastaneye başvurun; köygöçüren zehirlenmesinde belirtiler 6–24 saat sonra başlar.
Türkiye’de en tehlikeli mantar hangisi?
Köygöçüren (Amanita phalloides), mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin büyük bölümünden sorumludur. İçerdiği amatoksinler pişirmekle yok olmaz.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Son güncelleme: · Ormandan Tabağa




