İstiridye mantarı
Pleurotus ostreatus · Diğer adları: kayın mantarı, oyster
Marketten tanıdığımız istiridye mantarı doğada da yaşar: serin aylarda, ölü ya da zayıflamış ağaç gövdelerinde, yelpaze gibi açılan kat kat kümeler hâlinde.
- Bilimsel adı
- Pleurotus ostreatus
- Mevsim
- Eki · Kas · Ara · Oca · Şub · Mar
- Yaşam alanı
- Kayın, kavak, söğüt ve diğer yaprak döken ağaçların ölü gövde ve dallarında
- Durum
- Sofrada bilinen tür
İstiridye mantarı nedir?
İstiridye mantarı Pleurotus cinsindendir ve odunu ayrıştıran (saprotrof) bir mantardır: ölü ağaçları çürüterek ormanın besin döngüsüne geri kazandırır. Kolay üretildiği için dünyada en çok yetiştirilen kültür mantarlarındandır.
Doğadaki istiridye mantarları kültürdekilerden daha koyu (gri, kahverengimsi ya da mavimsi) olabilir. Pleurotus cinsinde birbirine benzeyen birkaç tür bulunur.
İstiridye mantarı ne zaman çıkar?
- Oca
- Şub
- Mar
- Nis
- May
- Haz
- Tem
- Ağu
- Eyl
- Eki
- Kas
- Ara
Serin mevsimler: sonbahar sonundan ilkbahara, özellikle ilk soğuklardan sonra Ekim–Mart arasında. Ilık kışlarda kışın ortasında da görülebilir.
İstiridye mantarı nerede yetişir?
Kayın, kavak, söğüt ve diğer yaprak döken ağaçların ölü gövde ve dallarında; bazen yaşayan ama zayıflamış ağaçlarda. Toprakta değil, her zaman odun üzerinde büyür.
Görünüm özellikleri
Aşağıdaki özellikler türü anlatmak içindir; tek başına ya da birlikte kesin tanı sağlamaz.
- İstiridye ya da yelpaze biçimli, gri–kahverengi şapka; kümeler hâlinde
- Beyazımsı lameller, kısa ve yan tarafta duran sapa doğru iner
- Odun üzerinde, üst üste katlar hâlinde
- Beyaz ya da açık leylak renkli spor izi
Hangi türlerle karıştırılır?
- Zeytin mantarı Omphalotus olearius
Turuncu renkli, odun ya da kök üzerinde kümeler hâlinde büyür; zehirlidir.
- Diğer raf biçimli mantarlar Pleurotus, Panellus ve benzerleri
Odun üzerinde yelpaze biçimli pek çok mantar vardır; bazıları sert ve yenmez, bazılarının güvenliği bilinmez.
Temizleme ve pişirme
Doğadan toplanan istiridye mantarında lameller arasına küçük böcekler girebilir; kümeler ayrılıp kontrol edilir, sert sap tabanı kesilir. Yüksek ısıda, tavada kızarana kadar pişirildiğinde etli bir doku kazanır. Kültür istiridye mantarı da dahil olmak üzere iyice pişirilerek tüketilmelidir.
Sık sorulan sorular
İstiridye mantarı doğada nerede yetişir?
Ölü ya da zayıflamış yaprak döken ağaçların (kayın, kavak, söğüt) gövdelerinde, kümeler hâlinde büyür; toprakta görülmez.
İstiridye mantarı hangi mevsimde çıkar?
Doğada çoğunlukla serin mevsimlerde, ilk soğuklardan sonra Ekim ile Mart arasında görülür.
Doğadaki istiridye mantarı ile marketteki aynı mı?
Aynı cinsten (Pleurotus) gelirler; doğadakiler daha koyu renkli ve daha değişken görünümlü olabilir.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Diğer türler
Sofrada bilinen türKanlıca (çıntar) mantarıLactarius deliciosusEyl · Eki · Kas
Sofrada bilinen türKuzu göbeği mantarıMorchella spp.Mar · Nis · May
Sofrada bilinen türPorçini (çörek) mantarıBoletus edulisHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Dikkat: zehirli türlerle karışırYumurta (Sezar) mantarıAmanita caesareaHaz · Tem · Ağu · Eyl · EkiSon güncelleme: · Ormandan Tabağa