Porçini (çörek) mantarı
Boletus edulis · Diğer adları: çörek mantarı, ayı mantarı, boletus
Gurme mutfakların “mantarların kralı”. Kalın, şişkin sapı ve fındık kokulu etiyle tanınan porçini, Türkiye’de çörek mantarı ya da ayı mantarı adlarıyla da bilinir.
- Bilimsel adı
- Boletus edulis
- Mevsim
- Haz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
- Yaşam alanı
- Meşe, kayın, kestane, ladin ve çam ormanlarında ağaç köklerine yakın, yaprak ve iğne döküntülü zeminde
- Durum
- Sofrada bilinen tür
Porçini mantarı nedir?
Porçini, lameller yerine şapkanın altında süngerimsi tüpler ve gözenekler taşıyan boletler grubundandır. “Porçini” adı genellikle Boletus edulis ve ona çok yakın türler (B. aereus, B. reticulatus, B. pinophilus) için birlikte kullanılır.
Bu türler ağaç kökleriyle ortak yaşar; bu yüzden porçini, ağaçlarla birlikte var olan ormanların göstergesidir. Ticari değeri yüksektir ve çoğunlukla kurutularak satılır.
Porçini mantarı ne zaman çıkar?
- Oca
- Şub
- Mar
- Nis
- May
- Haz
- Tem
- Ağu
- Eyl
- Eki
- Kas
- Ara
Yaz sonundan sonbahara: yağışlı yazlarda Haziran–Temmuz’dan itibaren, en yoğun olarak Ağustos–Ekim arasında. Sıcak ve kurak dönemlerde görülmez.
Porçini mantarı nerede yetişir?
Meşe, kayın, kestane, ladin ve çam ormanlarında ağaç köklerine yakın, yaprak ve iğne döküntülü zeminde. Karadeniz, Trakya ve Marmara ormanları porçini için bilinen bölgelerdir.
Görünüm özellikleri
Aşağıdaki özellikler türü anlatmak içindir; tek başına ya da birlikte kesin tanı sağlamaz.
- Açık kahveden kestane rengine, çörek ya da ekmek görünümlü şapka
- Gözenekler gençken beyaz, sonra sarı ve zeytin yeşili
- Kalın, aşağı doğru şişkin, üst kısmında açık renkli ince ağ desenli sap
- Eti beyaz; kesilince genellikle renk değiştirmez
Hangi türlerle karıştırılır?
- Acı bolet Tylopilus felleus
Gözenekleri yaşlandıkça pembeleşir, sapında koyu ağ deseni vardır; çok acıdır ve bir yemeği tamamen bozabilir.
- Şeytan mantarı Rubroboletus satanas
Beyazımsı gri şapka, kırmızı gözenekler ve kırmızı sap; kesilince maviye döner. Şiddetli sindirim sistemi zehirlenmesine yol açar.
Temizleme ve pişirme
Porçini kurutmaya en uygun yabani mantarlardandır: ince dilimlenip havadar ve gölge bir yerde ya da düşük ısıda kurutulur. Taze porçini dilimlenirken içindeki kurt yolları kontrol edilir; yaşlı, yumuşamış ve süngerleşmiş olanlar ayrılır. Tereyağında sotelenmesi, risotto ve makarna en klasik kullanımlarıdır. İyice pişirilmeden tüketilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Porçini ile çörek mantarı aynı mı?
Çoğu yörede evet; çörek mantarı ve ayı mantarı, porçini olarak bilinen Boletus edulis ve yakın türleri için kullanılır.
Porçini hangi ayda çıkar?
Türkiye’de en çok Ağustos–Ekim arasında, yağışlı yazlarda ise Haziran–Temmuz’dan itibaren görülür.
Kesilince maviye dönen bolet zehirli mi?
Mavileşme pek çok bolette görülür ve tek başına zehirli ya da güvenli olduğunu göstermez. Şeytan mantarı gibi zehirli türlerde de mavileşme vardır; emin olunmadan hiçbir bolet tüketilmemelidir.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Diğer türler
Sofrada bilinen türKanlıca (çıntar) mantarıLactarius deliciosusEyl · Eki · Kas
Sofrada bilinen türKuzu göbeği mantarıMorchella spp.Mar · Nis · May
Sofrada bilinen türHoroz (sarıkız) mantarıCantharellus cibariusHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Dikkat: zehirli türlerle karışırYumurta (Sezar) mantarıAmanita caesareaHaz · Tem · Ağu · Eyl · EkiSon güncelleme: · Ormandan Tabağa