Horoz (sarıkız) mantarı
Cantharellus cibarius · Diğer adları: sarıkız, şantrel, civciv mantarı
Yumurta sarısı rengi ve hafif kayısı kokusuyla ormanda gözden kaçmaz. Karadeniz’de sarıkız diye bilinen horoz mantarı, dünyada şantrel adıyla aranır.
- Bilimsel adı
- Cantharellus cibarius
- Mevsim
- Haz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
- Yaşam alanı
- Kayın, meşe, kestane ve çam ormanlarında, yosunlu ve nemli zeminde, çoğu zaman gruplar hâlinde
- Durum
- Sofrada bilinen tür
Horoz mantarı nedir?
Horoz mantarı Cantharellus cinsindendir. Şapkasının altında gerçek lameller değil, sapa doğru inen, dallanan ve kalın kenarlı kıvrımlar (sırtlar) bulunur. Bu yapı onu lamelli pek çok mantardan ayırır.
Türkiye’de “horoz mantarı”, “sarıkız” ya da “civciv” adları birden fazla Cantharellus türü için kullanılabilir. Ağaç kökleriyle ortak yaşar ve kültürü yapılamaz; bilinen tüm horoz mantarları doğadan gelir.
Horoz mantarı ne zaman çıkar?
- Oca
- Şub
- Mar
- Nis
- May
- Haz
- Tem
- Ağu
- Eyl
- Eki
- Kas
- Ara
Yaz başından sonbahara, Haziran–Ekim arasında; yağışlı ve ılık dönemlerde art arda birkaç kez çıkabilir.
Horoz mantarı nerede yetişir?
Kayın, meşe, kestane ve çam ormanlarında, yosunlu ve nemli zeminde, çoğu zaman gruplar hâlinde. Karadeniz’in nemli yaprak döken ormanları horoz mantarının en bilinen yerleridir.
Görünüm özellikleri
Aşağıdaki özellikler türü anlatmak içindir; tek başına ya da birlikte kesin tanı sağlamaz.
- Yumurta sarısından turuncuya şapka; kenarı zamanla dalgalı ve huni biçimli
- Altında sapa doğru inen kalın, çatallanan kıvrımlar; gerçek lamel yok
- Eti beyazımsı, lifli; hafif kayısıyı andıran koku
- Toprakta, ağaç köklerinin yakınında; odun üzerinde değil
Hangi türlerle karıştırılır?
- Sahte horoz mantarı Hygrophoropsis aurantiaca
Daha turuncu renkli, ince ve gerçek lamellidir; yumuşak dokuludur. Sindirim şikâyetlerine yol açabilir.
- Zeytin mantarı Omphalotus olearius
Turuncu, kümeler hâlinde ve odun ya da kök üzerinde büyür; gerçek lamelleri vardır. Şiddetli kusma ve ishale neden olan zehirli bir türdür.
Temizleme ve pişirme
Horoz mantarı suyu sevmez; yıkamak yerine fırçayla temizlenir. Önce yağsız tavada suyunu bırakıp çekene kadar pişirilir, sonra tereyağı ya da zeytinyağı eklenir. Yumurta, makarna ve av etleriyle iyi uyum sağlar. İyice pişirilmeden tüketilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Horoz mantarı ile sarıkız aynı mı?
Karadeniz’de sarıkız adı genellikle horoz mantarı (Cantharellus) için kullanılır. Yerel adlar birden fazla türü kapsayabilir.
Horoz mantarı ne zaman çıkar?
Türkiye’de Haziran–Ekim arasında, özellikle yağışlı ve ılık dönemlerde görülür.
Horoz mantarına en çok hangi mantar benzer?
Sahte horoz mantarı ve zehirli zeytin mantarı en sık karıştırılan türlerdir. Zeytin mantarı odun üzerinde kümeler hâlinde büyür ve gerçek lamelleri vardır.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Diğer türler
Sofrada bilinen türKanlıca (çıntar) mantarıLactarius deliciosusEyl · Eki · Kas
Sofrada bilinen türKuzu göbeği mantarıMorchella spp.Mar · Nis · May
Sofrada bilinen türPorçini (çörek) mantarıBoletus edulisHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Dikkat: zehirli türlerle karışırYumurta (Sezar) mantarıAmanita caesareaHaz · Tem · Ağu · Eyl · EkiSon güncelleme: · Ormandan Tabağa