Yumurta (Sezar) mantarı
Amanita caesarea · Diğer adları: Sezar mantarı, tura mantarı
Beyaz bir yumurtanın içinden turuncu bir şapkayla çıkan, Roma döneminden beri bilinen ünlü bir mantar. Ama aynı cinsin, dünyadaki ölümcül mantar zehirlenmelerinin çoğundan sorumlu türleri de var.
- Bilimsel adı
- Amanita caesarea
- Mevsim
- Haz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
- Yaşam alanı
- Sıcak bölgelerin meşe ve kestane ormanlarında, güneş alan açıklıklarda
- Durum
- Dikkat: zehirli türlerle karışır
Yumurta mantarı nedir?
Yumurta mantarı, Amanita cinsinin sofrada bilinen az sayıdaki üyesinden biridir. Gençken beyaz, yumurta biçimli bir zarın (volva) içinde gelişir; zar yırtılınca turuncu–kırmızı şapka ortaya çıkar.
Aynı cins köygöçüren (Amanita phalloides) ve panter mantarı (A. pantherina) gibi ölümcül ya da çok zehirli türleri de içerir. Özellikle yumurta evresinde bu türleri dışarıdan ayırmak çok zordur. Bu yüzden yumurta mantarı, en deneyimli toplayıcıların bile uzman doğrulaması olmadan tüketmediği türlerdendir.
Yumurta mantarı ne zaman çıkar?
- Oca
- Şub
- Mar
- Nis
- May
- Haz
- Tem
- Ağu
- Eyl
- Eki
- Kas
- Ara
Yaz ortasından sonbahara, sıcak ve yağışlı dönemlerin ardından Haziran–Ekim arasında.
Yumurta mantarı nerede yetişir?
Sıcak bölgelerin meşe ve kestane ormanlarında, güneş alan açıklıklarda. Ege, Marmara ve Akdeniz’in sıcak ormanlarında görülür.
Görünüm özellikleri
Aşağıdaki özellikler türü anlatmak içindir; tek başına ya da birlikte kesin tanı sağlamaz.
- Gençken beyaz, yumurta biçimli kese; tabanında kalıcı beyaz volva
- Turuncu–kırmızı, kenarı çizgili şapka; çoğunlukla pulsuz
- Lameller, sap ve halka sarı
- Beyaz değil sarı lameller önemli bir farktır; ancak yumurta evresinde görünmez
Neden karıştırılır?
- Köygöçüren Amanita phalloides
Yumurta evresinde yumurta mantarıyla neredeyse aynı görünebilir. Ölümcüldür.
Köygöçüren mantarı sayfası → - Sinek mantarı Amanita muscaria
Kırmızı şapkası beyaz pullarla kaplıdır; lameller ve sap beyazdır. Zehirlidir; yağmurla pulları akmış örnekler yumurta mantarıyla karıştırılabilir.
Sinek mantarı sayfası →
Sık sorulan sorular
Yumurta mantarı neden tehlikeli kabul edilir?
Kendisi sofrada bilinen bir tür olsa da, gençken içinde geliştiği beyaz yumurta biçimli kese, ölümcül köygöçüren ve diğer Amanita türlerinin genç hâline çok benzer. Türkiye’deki ölümcül mantar zehirlenmelerinin önemli bir kısmı Amanita türlerinin karıştırılmasıyla ilişkilidir.
Yumurta mantarı ile sinek mantarı nasıl karışır?
İkisinin de şapkası kırmızı–turuncudur. Sinek mantarında beyaz pullar ve beyaz lameller bulunur; ancak yağmur pulları silebilir. Bu benzerlik nedeniyle karıştırma vakaları bildirilir.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Diğer türler
Son güncelleme: · Ormandan Tabağa