Trüf mantarı
Tuber spp. · Diğer adları: yer mantarı, keme
Toprağın altında, ağaç köklerinin dibinde olgunlaşan, kokusuyla bulunan bir mantar. Türkiye, Avrupa’nın gurme mutfaklarına giden trüf türlerinin birçoğuna ev sahipliği yapar.
- Bilimsel adı
- Tuber spp.
- Mevsim
- May · Haz · Tem · Ağu · Eyl · Kas · Ara · Oca · Şub
- Yaşam alanı
- Meşe, fındık, kayın, ıhlamur ve çam köklerine yakın, genellikle kireçli ve iyi su geçiren topraklarda, toprağın birkaç ila 20–30 santimetre altında
- Durum
- Sofrada bilinen tür
Trüf mantarı nedir?
Trüfler, üreme yapılarını toprağın altında oluşturan Tuber cinsindendir. Sporlarını yaymak için güçlü bir koku üretirler; bu koku hayvanları (ve eğitimli köpekleri) trüfe yönlendirir.
Türkiye’de yaz trüfü (Tuber aestivum) en yaygın türlerdendir. Bunun yanında Tuber borchii, Tuber brumale gibi türlerin de bulunduğu bildirilir. Trüf türleri dış görünüşleriyle değil; iç desen, koku ve mikroskobik özelliklerle ayrılır.
Trüf mantarı ne zaman çıkar?
- Oca
- Şub
- Mar
- Nis
- May
- Haz
- Tem
- Ağu
- Eyl
- Eki
- Kas
- Ara
Türe göre değişir: yaz trüfü Mayıs–Eylül arasında olgunlaşır; kış trüfleri Kasım–Şubat arasında aranır. Yıl içinde neredeyse her mevsim bir trüf türü olgunlaşabilir.
Trüf mantarı nerede yetişir?
Meşe, fındık, kayın, ıhlamur ve çam köklerine yakın, genellikle kireçli ve iyi su geçiren topraklarda, toprağın birkaç ila 20–30 santimetre altında. Trüf, ağaç kökleriyle ortaklık kurmadan yaşayamaz.
Görünüm özellikleri
Aşağıdaki özellikler türü anlatmak içindir; tek başına ya da birlikte kesin tanı sağlamaz.
- Toprak altında, ceviz ile yumruk arası büyüklükte, yumru görünümlü
- Yaz trüfünde siyah, piramit biçimli küçük çıkıntılarla kaplı kabuk
- Kesitinde damarlı, mermer desenli iç
- Olgunlaşınca belirgin, kendine özgü güçlü koku
Hangi türlerle karıştırılır?
- Sert puf mantarı Scleroderma spp.
Toprak yüzeyine yakın, sert kabuklu ve içi olgunlaşınca morumsu siyah, desensiz; zehirlidir ve trüf sanılarak satıldığı vakalar bildirilmiştir.
- Diğer yeraltı mantarları Elaphomyces, Choiromyces ve benzerleri
Toprak altında gelişen pek çok mantar trüfe benzer; çoğu yenmez, bazıları zehirlidir.
Temizleme ve pişirme
Trüf, birçok mantarın aksine genellikle çiğ olarak, sıcak yemeğin üzerine ince rendelenerek ya da dilimlenerek kullanılır; aroması ısıyla çabuk kaybolur. Toprağı yumuşak bir fırçayla alınır, gerekirse çok kısa yıkanıp hemen kurulanır. Taze trüf kâğıt havluya sarılı, kapalı bir kapta buzdolabında birkaç gün saklanabilir.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de trüf mantarı yetişir mi?
Evet. Yaz trüfü başta olmak üzere birçok Tuber türü Türkiye’de, özellikle meşe ve fındık köklerine yakın kireçli topraklarda yetişir.
Trüf mantarı nasıl bulunur?
Trüf toprak altında olduğu için çoğunlukla kokusunu tanıyan eğitimli köpeklerle aranır. Toprağı rastgele kazmak hem ağaç köklerine hem de gelecekteki trüf verimine zarar verir.
Trüf çiğ yenir mi?
Yaygın kullanım, trüfün yemeğin üzerine çiğ olarak rendelenmesidir. Trüfe benzeyen zehirli yeraltı mantarları bulunduğu için türünden emin olunmalıdır.
Mantarları kitaptan değil,
ormanda tanı.
Bolu’daki hafta sonu buluşmalarımızda mantarları yerinde gözlemliyor, ekiple birlikte inceliyor ve aynı sofrada buluşuyoruz.
Etkinlik takvimini gör ↗Diğer türler
Sofrada bilinen türKanlıca (çıntar) mantarıLactarius deliciosusEyl · Eki · Kas
Sofrada bilinen türKuzu göbeği mantarıMorchella spp.Mar · Nis · May
Sofrada bilinen türPorçini (çörek) mantarıBoletus edulisHaz · Tem · Ağu · Eyl · Eki
Dikkat: zehirli türlerle karışırYumurta (Sezar) mantarıAmanita caesareaHaz · Tem · Ağu · Eyl · EkiSon güncelleme: · Ormandan Tabağa